Quyết định của Tối Cao Pháp Viện (TCPV) về luật Cải Tổ Y Tế
(CTYT) là một quyết định “để đời” chẳng những vì đã duy trì một bộ luật
có tính “để đời” của TT Obama, mà cũng vì đã đưa ra ánh sáng những cái oái ăm
của chính trị Mỹ. Ở đây, có khá nhiều vấn đề mà nếu lạc quan, ta có thể gọi là
lý thú, nhưng nếu bi quan thì ta phải coi như tiêu biểu cho mặt trái không mấy
hoàn hảo của dân chủ “Made in America”.
VẤN ĐỀ HỢP
HIẾN
Trước
hết, hãy nhìn vào quyết định của TCPV. Quyết định này hoàn toàn bất ngờ, không
ai có thể biết trước được. Dĩ nhiên nhiều người từ trước đến giờ vẫn lớn tiếng
quả quyết “TCPV không thể nào thu hồi luật CTYT được”, mặc dù những người này
cũng là những người có khi luật lưu thông cũng chưa hiểu rõ chứ đừng nói đến
luật Hiến Pháp.
Đại
cương, vấn đề được đưa ra trước TCPV vì 26 thống đốc theo khuynh hướng bảo thủ
Cộng Hòa cho rằng luật CTYT khi áp đặt việc phải mua bảo hiểm sức khỏe lên tất
cả mọi công dân trên toàn 50 tiểu bang nếu không sẽ bị phạt, là một lạm quyền
của chính quyền liên bang. Chính quyền Obama lập luận việc mua bán bảo hiểm là
một giao dịch thương mại, do đó, thuộc phạm vi luật Thương Mại Liên Tiểu Bang và
người dân khi vi phạm luật này, có thể bị phạt. Các thống đốc cho rằng quốc hội
không thể bắt buộc người dân tham gia vào một sinh hoạt thương mại, đóng tiền
phạt nếu không tham gia vào giao dịch đó. Nói nôm na ra, họ cho rằng quốc hội
không có quyền lôi người dân ra khỏi nhà, bắt họ phải ra đường, để rồi phạt họ
nếu họ ngồi trong nhà không chịu ra đường.
Lý luận
của khối bảo thủ là loại lý luận bất cứ người dân bình thường nào trong một xứ
tự do cũng có thể hiểu và chấp nhận được, trong khi lập luận của chính quyền
Obama có tính cưỡng chế theo mô thức thường thấy trong mấy xứ độc tài XHCN. Hiển
nhiên là chính quyền đã với tay ra quá xa, vi phạm những bảo đảm về tự do cá
nhân cũng như quyền hành giới hạn của liên bang so với quyền hạn của tiểu
bang.
Cuối
cùng, TCPV chấp nhận luật CTYT. Mà chấp nhận bằng một lý luận hết sức lắt léo,
không thuyết phục được các chuyên gia về luật Hiến Pháp.
Theo các
thẩm phán bảo thủ, luật CTYT nếu chiếu theo luật Thương Mại Liên Tiểu Bang như
chính quyền Obama viện dẫn, đúng là vi phạm Hiến Pháp như các thống đốc khiếu
nại. Chủ Tịch TCPV, thẩm phán John Roberts đồng ý với khối thẩm phán bảo thủ ở
điểm này, đưa đến biểu quyết với số phiếu 5/4 chống luật CTYT. Nếu như ngừng tại
đây, thì có nghiã là luật CTYT sẽ phải bị thu hồi như mọi người đã
nghĩ.
Nhưng
ông Roberts quyết định đi xa hơn một bước. Ông cho rằng dù vậy thì luật CTYT vẫn
có thể duy trì mà không cần thu hồi vì dưới một góc cạnh khác, luật này hoàn
toàn hợp Hiến. Lần này, ông Roberts nhẩy qua phe các thẩm phán cấp tiến và biểu
quyết cũng với số phiếu 5/4, việc nộp tiền phạt nếu không mua bảo hiểm là một
hình thức đóng thuế, và như vậy thì hoàn toàn nằm trong thẩm quyền của quốc hội
liên bang, vì quốc hội đó có quyền ra luật thuế và áp đặt lên tất cả công dân
trên 50 tiểu bang.
Cái oái
ăm là đây chính là lập luận ngay từ đầu của đảng Cộng Hoà khi họ tố cáo bắt nộp
phạt là một hình thức đánh thuế dân. TT Obama và khối cấp tiến bác bỏ lý luận
này một cách mạnh mẽ, nhấn mạnh đây không phải là thuế gì hết mà là một hình
thức phạt (penalty). Bây giờ ông Roberts khẳng định đúng là thuế như phe Cộng
Hòa đã chỉ trích. Nhưng chính tại vì là thuế nên luật này trở thành hợp Hiến, có
thể được áp dụng.
Nhiều
người trong phe bảo thủ đã cho rằng ông Roberts “xé rào” biểu quyết cùng khối
cấp tiến vì đã khuất phục trước áp lực chính trị của TT Obama khi tổng thống đã
đe dọa nếu TCPV thu hồi luật, ông sẽ mang vấn đề TCPV phe đảng để hạ uy tín
TCPV. Ông Roberts đã vặn vẹo luật để tìm cách cho thông qua luật của TT Obama.
Nhiều người khác thuộc phe cấp tiến thì cho rằng ông Roberts đã sáng suốt nhìn
thấy một khiá cạnh phức tạp của luật Hiến Pháp. Chúng ta không phải là luật gia
nên không có khả năng bàn luận về lập luận của ông Roberts. Bỏ qua một bên sự
tranh cãi này, ta sẽ thấy cái oái ăm của chính trị Mỹ.
Kết quả
cuối cùng, TT Obama hoan hô quyết định “hợp Hiến” của TCPV nhưng vẫn cãi không
phải là thuế. Một mâu thuẫn vĩ đại. Phe Cộng Hoà đả kích quyết định của TCPV
nhưng lại hô hoán đúng là thuế. Một mâu thuẫn không kém vĩ đại. Cái tài “xuất
chúng” của ông thẩm phán Roberts là cài cả hai bên vào thế … há miệng mắc quai.
Bên Dân Chủ nếu cứ khẳng định tiền phạt không phải là thuế thì sẽ làm mất lý do
tồn tại của luật CTYT; trong khi bên Cộng Hoà nếu khăng khăng cho đây là thuế
thì phải chấp nhận tính hợp Hiến của luật CTYT. Đưa đến tình trạng cả hai bên
đều muốn cho câu chuyện trôi qua, chuyện CTYT không còn là đề tài số một của
cuộc tranh cử nữa. Tình trạng này có lợi cho TT Obama khi đa số dân Mỹ vẫn chống
luật này, nhưng lại có lợi cho TĐ Romney hơn khi ông bớt phải bối rối giải thích
tại sao ông lại chống luật cải tổ mà chính ông đã là cha đẻ, cho dù Romneycare
không hoàn toàn giống Obamacare.
Quyết
định của ông bảo thủ Roberts chẳng những đi ngược lại quan điểm bảo thủ trong
vấn đề CTYT, mà quan trọng hơn nữa, ông đã lập ra một tiền lệ cho chính quyền
liên bang. Lấy ví dụ nếu chính quyền liên bang muốn cả nước ăn cải xanh, chỉ cần
ra luật ai không ăn cải xanh sẽ phải nộp phạt. Thế là tiền phạt trở thành thuế
mà quốc hội có thể áp đặt được. Và cả nước phải ăn cải xanh. Và đây là điều khối
bảo thủ lo sợ nhất.
BẮT BUỘC MUA BẢO
HIỂM
Mấu chốt
trong quyết định của TCPV là điều khoản áp đặt mọi người phải mua bảo hiểm
(individual mandate). Ở đây, ta sẽ thấy một ngược ngạo nữa của chính trị
Mỹ.
Những
năm 2007-08, bà Hillary Clinton tranh cử tổng thống với đề nghị cải tổ hệ thống
y tế, bắt buộc tất cả mọi người đều phải mua bảo hiểm. Bà đã từng giúp TT
Clinton làm chuyện này năm 1993 nhưng thất bại vì không được hậu thuẫn ngay
trong đảng Dân Chủ. Ứng viên Barack Obama kịch liệt chống đối và tố cáo đề nghị
này là quá thiên tả (leftist), sẽ đưa đến tình trạng cưỡng bách tất cả mọi người
phải mua bảo hiểm, là không hợp với những giá trị văn hoá Mỹ, lấy đi quyền tự do
quyết định của mỗi người, và sẽ gia tăng chi phí y tế cho tất cả. Ý định của ứng
viên Obama rõ ràng là muốn đưa ra một quan điểm ôn hoà để lấy phiếu của khối cử
tri Dân Chủ ôn hòa đồng thời chụp cái mũ thiên tả cực đoan lên đầu bà Hillary.
Bây giờ chính TT Obama lại là người chủ trương và làm đúng những gì bà Hillary
đề nghị.
Trong
khi đó, TĐ Romney, là người khai sanh ra mô thức bắt buộc mọi người phải mua bảo
hiểm nếu không sẽ bị phạt khi ông ra luật CTYT của tiểu bang Massachusetts. Khi
đó ông cũng bị chỉ trích là đã khai sanh ra một loại thuế mới, và ông đã khẳng
định đó là tiền phạt chứ không phải thuế, y như TT Obama hiện nay đang xác định.
Bây giờ TT Obama áp dụng mô thức bắt buộc mọi người mua bảo hiểm nếu không sẽ bị
phạt, tức là áp dụng mô thức Romney, nhưng TĐ Romney lại là người nặng nề chỉ
trích TT Obama và quả quyết sẽ hủy bỏ điều luật này nếu ông đắc cử tổng thống.
TĐ Romney bây giờ cũng lại khẳng định tiền phạt chính là thuế.
TĐ
Romney ủng hộ chuyện áp đặt mua bảo hiểm khi là thống đốc của tiểu bang cấp tiến
nhất Mỹ, bây giờ ra tranh cử trong một đảng bảo thủ, bắt buộc phải đổi lập
trường. Vì chuyện này, TĐ Romney bị TT Obama đả kích là “chao đảo” (flip-flop)
không có lập trường nhất định. Nhưng chính TT Obama cũng chao đảo không thua gì.
Ứng viên Obama chống chuyện áp đặt mua bảo hiểm để đánh bà Hillary lấy phiếu của
khối ôn hòa. Thắng cử rồi, ông thay đổi ngay quan điểm, cổ võ cho việc áp đặt
mua bảo hiểm để giữ phiếu của khối cử tri cấp tiến.
Nhìn vào
những chuyện sàng xê này, người ta chỉ có thể nhận định chính trị coi dzậy mà
chẳng bao giờ là dzậy. Quan điểm của các chính khách có thể thay đổi như chong
chóng tùy theo nhu cầu chính trị mà vẫn chẳng sao vì họ đều có sẵn những cách
giải thích, phân trần, trong khi các cử tri “đệ tử” của họ đều nhắm mắt hò hét
theo. Chúng ta càng nghiến răng nghiến lợi sống chết cho một chính khách thì lại
càng chứng tỏ mình đã bị vào xiếc của họ, hay đã trở thành con rối cho tham vọng
cá nhân của họ.
CẢI TỔ Y TẾ GIÚP
NGƯỜI NGHÈO
Đây
chính là lập luận “câu phiếu” của TT Obama. Ông quảng bá cải tổ của ông sẽ giúp
những người nghèo vì sẽ cho họ cơ hội được bảo hiểm y tế, đồng thời cũng sẽ giảm
chi phí các dịch vụ y tế như tiền nhà thương, bác sĩ, thuốc men… Đối với những
người nghèo thì cải tổ của ông sẽ khiến Nhà Nước giúp đỡ họ nhiều hơn, như trợ
cấp tiền mua bảo hiểm, tăng tiền medicare và medicaid…
Sự thật
đây vẫn chỉ là một lời hứa của một chính khách, không hơn không
kém.
Với ba
chục triệu người được bảo hiểm y tế, trong đó có nhiều người bị bệnh nặng mà
tiền chữa trị rất cao tại xứ Mỹ này, gánh nặng chi tiêu của các hãng bảo hiểm
bắt buộc phải tăng rất cao, chắc chắn như hết ban đêm thì mặt trời sẽ mọc. Vì
cách biệt cung cầu, tiền nhà thương, tiền bác sĩ, tiền thuốc cũng sẽ phải tăng.
Mặt khác, gánh nặng trợ cấp của Nhà Nước sẽ tăng, để rồi trước sau gì Nha Nước
cũng bắt buộc phải tìm cách bù đắp, hoặc là bằng cách tăng thuế, hoặc là bằng
cách cắt chi tiêu tức là cắt trợ cấp.
Trong
tình trạng đó thì câu hỏi đặt ra là ai sẽ là thành phần nạn nhân của sự tăng
giá? Nhà Nước Obama khẳng định phí tổn của cải tổ y tế sẽ do giới nhà giàu gánh
chịu qua việc tăng thuế họ. Nếu có vị độc giả nào đồng ý thì vị độc giả đó có lẽ
đang ngủ mơ. Vẫn tưởng tăng thuế nhà giàu là phép màu có thể giải quyết được tất
cả những vấn đề trên cõi đời ô trọc này, từ khủng hoảng kinh tế, thất nghiệp,
thâm thủng ngân sách, công nợ chồng chất, chi phí y tế, quốc phòng, giáo dục, …
Cứ tăng thuế nhà giàu là có tiền làm đủ mọi chuyện. Thực tế, với những chi tiêu
theo mô thức Obama thì có đánh thuế 100% hay tịch thu hết tài sản của các triệu
phú Mỹ, cũng vẫn không đủ.
Mấy ông
bà nhà giàu luôn luôn dư thừa tiền bạc để mua bảo hiểm tốt nhất, đi nhà thương
sang trọng nhất, kiếm bác sĩ chuyên môn giỏi nhất, và mua đủ loại thuốc hữu hiệu
nhất, bất kể có luật cải tổ hay không. Luật CTYT chẳng có ảnh hưởng gì đến lối
sống của họ hết. Chi phí y tế nói chung có tăng thì cũng chỉ là… muỗi đốt gỗ đối
với họ. Vấn đề nữa là mấy ông bà nhà giàu không ngớ ngẩn ngồi chờ Nhà Nước đến
tịch thu tài sản của họ. Họ dư tiền bạc để thuê chuyên gia giúp họ trốn thuế qua
các kẽ hở của luật lệ, hay qua sự thông đồng với các chính khách hay công chức
tham ô. Cùng lắm thì họ mang tiền và doanh nghiệp ra ngoài
nước.
Ngược
lại, luật cải tổ y tế sẽ ảnh hưởng mạnh nhất trên khối trung lưu, là khối lừng
chừng ở giữa, không dư tiền như các nhà giàu để có thể gánh chịu những tăng giá
trong dịch vụ y tế, không có khả năng lách thuế, nhưng cũng không đủ nghèo để
được Nhà Nước chu cấp.
Giới nhà
nghèo cũng không thoát. Ta chỉ cần làm tính cộng trừ nhân chia sơ đẳng cũng thấy
phần trợ cấp medicare và medicaid của mỗi người sẽ giảm mạnh trong mười năm tới,
hay xa hơn nữa nếu Nhà Nước không có giải pháp nào để lật ngược tình thế. Trong
tương lai, những người phải xếp hàng hàng giờ, hàng ngày, hay hàng tháng để được
phục vụ cũng sẽ là dân nghèo và trung lưu, chứ không có ông bà triệu phú nào
phải xếp hàng chờ bác sĩ hay chờ đi mổ.
Nói
trắng ra, luật CTYT có cái giá phải trả. Những nhà giàu sẽ chẳng bị ảnh hưởng gì
hết. Nhưng giới trung lưu và giới nhà nghèo chính là những khối chịu gánh nặng
nhiều nhất. Những lời quảng bá đẹp đẽ của TT Obama và phe cấp tiến, phụ họa bởi
truyền thông dòng chính, chỉ là nói ra một nửa sự thật. Nói như một ông chính
khách Tây, một nửa ổ bánh mì vẫn là bánh mì, một nửa sự thật không còn là sự
thật nữa.
Trước TT
Obama, đã có nhiều tổng thống muốn cải tổ y tế toàn diện, gần đây nhất là TT
Clinton, nhưng không ai làm vì cái giá phải trả quá lớn. Chỉ có TT Obama là
người quyết tâm thực hiện bảo hiểm toàn dân bất chấp cái giá phải trả. Đúng hay
sai là chuyện lịch sử sẽ phán xét.
Trong
một thế giới hoàn hảo, cải tổ y tế như TT Obama đã làm là chuyện cần thiết vì đó
là chuyện nhân đạo giúp cho xã hội bớt mâu thuẫn và xung đột, nhưng các chính
khách cũng cần đủ can đảm và lương thiện để nói cho dân biết cái giá phải trả,
bao nhiêu, và ai sẽ trả. Đúng như người Mỹ vẫn nói, không có bữa cơm nào miễn
phi hết (theres no free lunch). Nhưng làm như vậy thì dĩ nhiên mấy chính khách
đó sẽ sớm về vườn ngay trong kỳ bầu cử tới. Mặt trái của dân chủ Mỹ chính là nó
chỉ khuyến khích các chính khách hứa cuội, nói láo, và các cử tri trở nên dễ
tin, sống trong hy vọng hão huyền của các lời hứa. (8-7-12)
Vũ
Linh
Ghi chú: Để làm sáng tỏ một phản biện của một độc
giả, luật CTYT không phải chỉ ảnh hưởng lên các công ty với dưới 50 nhân viên,
mà sẽ tác động trên tất cả mọi công ty. Ngay cả các công ty lớn, đặc biệt trong
ngành bán lẻ (Walmart, Target, Sears…) sẽ tìm mọi cách tránh né luật, sẽ giới
hạn việc thuê nhân viên, đặc biệt bằng cách chỉ thuê nhân viên làm bán thời,
dưới số giờ tối thiểu để khỏi phải trả tiền bảo hiểm và để trả lương tối thiểu.
Nói chung luật CTYT không phải là nguyên nhân gây trì trệ kinh tế, nhưng sẽ có
tác dụng kéo dài trì trệ, vì sẽ kéo dài nạn thất nghiệp, nhất là trong khối dân
nghèo
