LM Nguyên Thanh : Thân Phận Lưu Đầy
Nhiều Tác Giả
LM Nguyên Thanh : Thân Phận Lưu Đầy
Thân Phận Lưu Đầy- Tranh : Trần Thanh Châu
Trong một buổi trò chuyện giữa nhà văn/nhạc sĩ Hà Thúc Sinh ( một tác giả Tù Khúc ) và Linh Mục Nguyên Thanh, tác giả bài Thân Phận Lưu Đầy, LM Nguyên Thanh đã cho biết về lai lịch bài tù khúc này như sau :
“ . . . Sau 30/4/75, trong các trại tù từ Nam ra Bắc, bắt đầu từ trại Suối Máu, Biên Hòa. Tôi đã giữ được cuốn Phụng vụ giờ kinh trong suốt một năm tại Suối Máu và đã viết các bài Thánh Ca dựa trên Lời Kinh Phụng Vụ. Bài đầu tiên tôi viết trong trại tù Suối Máu là Thánh vinh 136 : THÂN PHẬN LƯU ĐẦY: Babylon bên dòng sông xưa ấy, Ngồi nức nở mà tương nhớ Sion. Bài này đã được anh em trong tù thích thú và phổ biến thật rộng qua các trại từ Nam ra Bắc, không phân biệt tôn giáo. Ba mươi năm sau, có dịp gặp cựu Đại tá tư lệnh phó Sư đoàn TQLC, câu đầu tiên ông nói với tôi: “Tôi rất thích bài Babylon của Cha”. Mới đây nhất, trong dịp Kỷ niệm đệ ngũ chu niên ngày thành lập Tổ chức Lương Tâm Công Giáo tại San Jose ngày 17/9/2006, bất ngờ được găp ông B.Q., một cựu Trung tá Tiểu đoàn trưởng thuộc Sư đoàn Nhảy Dù, ông cho biết đã thuộc lòng bài Babylon này và tự chép lại dấu nhạc để tặng lại tôi (bản nhạc ông ghi lại chỉ sai vài chữ và một nốt nhạc mà thôi). . . “ (Lm Nguyên Thanh Trả Lời Anh Hà Thúc Sinh ).
Hầu như không một người tù nào là không một lần nghe qua bài “ Thân Phận Lưu Đầy “ của Linh Mục Nguyên Thanh. Thực ra, mãi về sau này, nhờ các phương tiện tra cứu của thế giới ảo, anh em chúng tôi mới được biết tên chính thức của bài tù khúc này là “ Thân phận lưu đầy “ và tác giả là linh mục Nguyên Thanh, cũng là một cựu tù cải tạo. Bản thân chúng tôi, được biết đến bài hát này năm 1979 tại trại tù Vĩnh Quang A. Dịp cuối năm, trại A cần bổ sung số tù biết đàn ca xướng hát cho đội văn nghệ, nên đã chuyển trại một số anh em từ trại B ra trại A. Từ đợt chuyển trại này, anh em tù trại B lần đầu tiên được nghe anh Cao Đắc Lân bằng giọng hát êm như nhung của mình cho nghe bài tù khúc nói đến ở trên, nhưng bằng cái tên ngắn gọn “ Babylon “ . Bài tù khúc nhanh chóng được phổ biến đến anh em tòan trại gần 1500 tù viên. Bài hát dễ nghe, dễ hát, dễ thuộc mà lại đáp ứng đúng tâm trạng người tù.
Bài này, theo sự giải thích của chính tác giả ( đọan trích ở trên ) dựa trên một bài kinh Phụng Vụ là Thánh Vịnh 136 Thân Phận Lưu Đầy.
Theo một diễn đàn Thánh Nhạc :
“ . . . Thánh Vịnh 136 là TV diễn tả “tâm trạng” của dân Do thái khi bị đi lưu đày sau khi dân Babylon chiếm thành Giêrusalem. Đây là trích đọan TV 136 theo bản dịch của nhóm Phụng Vụ Các Giờ Kinh:
Trên bờ sông Ba-by-lon
(1) Bờ sông Ba-by-lon, ta ra ngồi nức nở mà tưởng nhớ Xi-on;
(2) trên những cành dương liễu, ta tạm gác cây đàn.
(3) Bọn lính canh đòi ta hát xướng,
lũ cướp này mời gượng vui lên:
“Hát đi, hát thử đi xem
Xi-on nhạc thánh điệu quen một bài!”
(4) Bài ca kính CHÚA TRỜI, làm sao ta hát nổi
nơi đất khách quê người?
(5) Giê-ru-sa-lem hỡi, lòng này nếu quên ngươi,
thì tay gãy đàn thành tê bại!
(6) Lưỡi xướng ca sẽ dính với hàm,
nếu ta không hoài niệm, không còn lấy Giê-ru-sa-lem
làm niềm vui tuyệt đỉnh của tâm hồn.
. . . . . . .
( Trích TV 136 theo bản dịch của nhóm Phụng Vụ Các Giờ Kinh )
. . . Theo địa hình thời đó, dân Do Thái sống ở Judah. Nước Babylon nằm cách khoảng hơn ngàn dặm về phía đông . Năm 586 BC quân Babylon phá hủy thủ đô của Judah là Giêrusalem . Quân xâm lăng bắt hết mọi người đang sống ở đó mang về Babylon làm tù binh, bị là làm nô lệ,. Năm 536 BC, rất nhiều tù binh và vợ con của họ sau khi đã “học tập cải tạo” được cho trở về lại Giêrusalem . . . “ (Thánh Vịnh 136 và “Thân Phận Lưu Đày”)
Vì nội dung của Thánh Vịnh diễn tả đúng tâm trạng của những người tù bị lưu đầy, không biết đến ngày trở về, lại được phổ thành bài hát bởi một vị linh mục do thiên hướng đã chọn âm nhạc là phương tiện phụng vụ nên sức hấp dẫn của bài tù khúc rất lớn. Và cũng vì nội dung bài lấy từ một thánh vịnh, có ngôn ngữ và ý nghĩa tôn giáo, nên nhiều người khi hát, đã đổi vài chữ từ ý nghĩa tôn giáo thành ý nghĩa chung để dễ đến với tất cả mọi người ( thí dụ câu : Và bài ca kính Chúa Trời , được đổi thành : Và bài ca , nhớ đến N(n)gười – người ở đây có thể viết hoa hàm ý chỉ một lý tưởng chiến đấu cho tự do, có thể viết thường nhằm chỉ đến người yêu, người vợ ở nhà hoặc những ngụ ý khác nữa v..v..).
Mãi cho đến hôm nay, bài hát “ Thân Phận Lưu Đầy “ của LM Nguyên Thanh vẫn còn được đem ra hát trong những buổi họp mặt của các nhóm sinh họat, vì xem ra ý nghĩa của bài hát vẫn còn đáp ứng được tâm tư của nhiều người , kể cả ở trong nước.
Chúng tôi không có bản nhạc phổ ( bản ký âm ) của bài tù khúc này, ước mong có vị nào , hay chính vị cựu trung tá ND ( nhắc đến trong phần trích dẫn ở trên ), hoặc LM Nguyên Thanh gởi cho chúng tôi một phóng bản để những ai quan tâm nghiên cứu sẽ được dễ dàng hơn trong công việc của mình . ( Nhóm Thực Hiện ).
LM Nguyên Thanh : Thân Phận Lưu Đầy
Babylon, bên giòng sông xưa cũ
Ngồi nức nở, mà tưởng nhớ Si-on ơi
Liễu rũ nhành soi bóng
Ta tạm gác cây đàn
Không bao giờ ta hát nữa đâu em
Giòng sông sâu, tơ liễu rũ
Và ai kia đòi ta hát xướng theo cung đàn
Tiếng tơ chùng như lòng ta
Hát đi ! Hát thử đi xem
Si-on quê cũ điệu quen một bài
Và bài ca kính Chúa Trời ( nhớ đến người )
Làm sao ta hát nổi
Nơi đất khách quê người
Si-on ơi !
Lòng này nếu quên Người
Thì tay đàn thành tê cứng
Và môi miệng thành khô đắng
Sa-Lem ơi !
Lòng này nếu quên Người
Thì không thấy
Thì không nhớ
Sa-lem là nguồn vui
Cho tâm hồn.
Dịch từ Anh Ngử tới các ngôn ngử khác
Thứ Bảy, 20 tháng 10, 2012
Chủ Nhật, 9 tháng 9, 2012
Viên đạn cũ
Tù Khúc : Viên đạn cũ
T.Vấn & Bạn Hữu
Những tác phẩm tù khúc, dấu tích khốn khó của một thời nhiễu nhương mà những ai đã từng sống qua sẽ không thể nào quên cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay. Mai đây, thế hệ chúng tôi sẽ ra đi, nhưng những chứng tích này phải được bảo tồn để con cháu chúng ta có cơ hội đọc, nghe, cảm nỗi thống khổ của cha ông mà cố gắng hết sức mình ngăn ngừa mọi sự lập lại của lịch sử, nhất là lịch sử 50 năm sau cùng của thế kỷ 20.
T.Vấn & Bạn Hữu thực hiện (2012)
T.Vấn & Bạn Hữu
Những tác phẩm tù khúc, dấu tích khốn khó của một thời nhiễu nhương mà những ai đã từng sống qua sẽ không thể nào quên cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay. Mai đây, thế hệ chúng tôi sẽ ra đi, nhưng những chứng tích này phải được bảo tồn để con cháu chúng ta có cơ hội đọc, nghe, cảm nỗi thống khổ của cha ông mà cố gắng hết sức mình ngăn ngừa mọi sự lập lại của lịch sử, nhất là lịch sử 50 năm sau cùng của thế kỷ 20.
Việt Long : Viên đạn cũ- Trình bày : Đòan Khôi
Viên
đạn cũ – Tranh : Trần Thanh Châu
Tôi được nghe tác giả tù khúc “ Viên
Đạn Cũ “ , anh Nguyễn Tiến Việt ( Việt Long, Việt Tiến – hiện là biên tập viên/xướng
ngôn viên của đài phát thanh Á châu Tự Do RFA ) hát bài này lần đầu tiên vào
khỏang mùa xuân năm 1983 tại trại tù Xuân Lộc Z30A. Khi ấy, anh Nguyễn Tiến
Việt ở trại Z30B, nơi ra đời nhóm “ Tù Ca Xuân Lộc “ quy tụ những tác giả tù
khúc đã từng ở khắp các trại tù miền Bắc. Nhân dịp Tết, trại tổ chức đá
bóng ( bóng tròn ) giao hữu giữa các cầu thủ tù của các trại Xuân Lộc Z30 A, B
và C tại sân tập họp trại A. Anh Việt, tuy không phải là cầu thủ nhưng đã tìm
cách được theo phái đòan trại B với tư cách cổ động viên đi ủng hộ đội nhà.
Trong lúc mọi người đang reo hò ầm ĩ ngòai sân cổ võ cho trận so tài giữa hai
đội bóng A và B, thì trong một căn phòng nhỏ khuất nẻo, một số anh em
viết và hát tù khúc của trại A quây quần lại để tiếp đón anh Nguyễn Tiến Việt,
một thành viên của nhóm “ Tù Ca Xuân Lộc “ và cũng để hát cho nhau nghe những
tác phẩm mới nhất. Khi ấy, anh em chúng tôi vì được ở gần nhà ( miền Nam ) nên
việc thăm nuôi dễ dàng, thực phẩm thuốc men không thiếu thốn lắm so với thời
còn ở miền Bắc, nên sức khỏe tương đối bình thường. Giọng hát của anh Việt lúc
đó tuy chưa được tròn trịa như bây giờ, nhưng đầy “ khí thế “ của một trái tim
cuồng nhiệt trong lồng ngực người cựu sinh viên sĩ quan khóa 23 trường Võ Bị Đà
Lạt. Thế nên,từ ngày ra hải ngọai, mỗi lần nghe lại giai điệu bài “ Viên Đạn Cũ
“ là âm vang buổi họp mặt bỏ túi năm nào ở Xuân Lộc , nơi tôi gặp và biết
Nguyễn Tiến Việt lần đầu tiên, lại trở về , như một nhắc nhở cái đọan đời bi
tráng – như cái bi và tráng của “ Viên Đạn Cũ “ ( T.Vấn )
Viên
đạn cũ – Nhạc &Lời : Việt Long. Trình bày : Đòan Khôi
(Nhạc Audio)
Giọt mồ hôi trên đồng cỏ cháy
Rơi cạnh viên đạn cũ im lìm
Bao ngày qua viên đạn nằm câm nín
Như dĩ vãng bao năm chưa vội quên
Màu đồng đen nay bỗng khơi dậy lên
Thời liệt oanh xông lướt trong đạn
tên
Ngàn quân reo theo sóng reo vang
tràn lên
Giữa biên cương vì hạnh phúc cho
muôn người
Trời vần xoay nên đời đổi thay
Cho thịt da hằn vết roi thù
Cho lòng ta bao ngày đêm thao thức
Nhìn sông núi tối tăm dưới vực sâu
Từng ngày qua năm tháng âm thầm trôi
Từng ngày qua nghe máu tim sục sôi
Lửa hờn căm nung nấu chưa hề nguôi
Ước mơ ngày cùng gươm súng đi ngàn
nơi
Tuổi xuân đã chôn vùi
Trong bao nỗi nhục nhằn
Ngòai kia người người rên xiết trong
lầm than
Ta mơ thấy sấm rền trời Nam
Ta mơ thấy bão gầm biển Đông
Ta mơ phá xích xiềng cùm gông
Đánh nát thây quân tàn hung
Giọt mồ hôi trên đồng cỏ cháy
Rơi cạnh viên đạn cũ im lìm
Bao ngày qua viên đạn nằm câm nín
Mặc sương gió nắng mưa vẫn ngời đen
(Thiếu 3 chữ không rõ ) thắp sáng
với niềm tin
Người còn đây khối óc với buồng tim
Còn bàn tay gom gió cho cờ bay
Sống hôm nay chờ dâng hiến cho ngày
mai
Cho ngày mai.
Chuyên Mục Tù KhúcT.Vấn & Bạn Hữu thực hiện (2012)
Thứ Tư, 5 tháng 9, 2012
Giọt Lệ Đen-Lê Trần-Trọng Minh-Minh Hòa
Tù Khúc : Giọt Lệ Đen
Những tác phẩm tù khúc, dấu tích khốn khó của một thời nhiễu nhương mà
những ai đã từng sống qua sẽ không thể nào quên cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay.
Mai đây, thế hệ chúng tôi sẽ ra đi, nhưng những chứng tích này phải được bảo tồn để con cháu
chúng ta có cơ hội đọc, nghe, cảm nỗi thống khổ của cha ông mà cố gắng hết sức mình ngăn ngừa mọi sự lập lại của
lịch sử, nhất là lịch sử 50 năm sau cùng của thế kỷ 20.
Lê Trần & Trọng Minh : Giọt Lệ Đen
Giọt
Lệ Đen – Tranh : Trần Thanh Châu
Về bài tù khúc “ Giọt lệ đen
“, anh Lê Trần , đồng tác giả với anh Trọng Minh đã kể :
“ Khỏang năm 1977-78, tôi bị đưa ra
cải tạo ở miền Bắc, trại Hòang Liên Sơn. Thời gian này, cuộc sống tù đày ở đỉnh
điểm của sự đày đọa, đói rét , tưởng không còn có ngày về. Và tất nhiên,
tâm trạng người tù khi tuyệt vọng nhất luôn luôn nghĩ về gia đình. Thế là những
giấc mơ “ đẹp như mơ “ cứ trở về hàng đêm khi người tù đã được hưởng giây
phút sung sướng nhất trong ngày , đặt mình xuống tấm chõng tre , nhắm mắt “ tìm
lại thoáng hương xưa “. Một hôm, ngồi nghỉ mệt trên một ngọn đồi sau khi đã
hòan thành chỉ tiêu chặt nứa trong ngày, tôi nhớ lại giấc mơ đêm hôm trước tôi
về quê cũ gặp lại người yêu. Thóang trong đầu tôi, mấy câu đầu của “ Giọt Lệ
Đen “ xuất hiện và sau đó bài thơ hình thành. Tuy nhiên, bài thơ vẫn chỉ năm
đó, cùng với người tù đêm đêm “ mộng về quê cũ “ mong “ tìm lại người xưa
“. Phải đợi đến 7, 8 năm sau,tại trại tù miền Nam Z30A Xuân lộc, tôi được
gặp Trọng Minh và đưa cho anh bài thơ cũ. Trọng Minh đã xuất sắc biến ý thơ
thành một trong những bài tù khúc hay nhất của anh. “ ( Lê Trần ).
Giọt
Lệ Đen – Thơ: Lê Trần . Nhạc Trọng Minh: Trình bày : Minh Hòa
( Nhạc Audio )
Hôm qua nhớ em đêm mơ bông Hồng mọc
trong khe đá
Lá mùa thu rơi trong tháng Hạ
Lệ âm thầm đọng lại thành đêm,
giọt lệ ưu phiền
Như dấu chấm than cuối bài tình lỡ,
Như chiếc áo quan im lìm dưới cỏ
Ôi ! giọt lệ đen ! Ôi ! giọt lệ đen
!
Hôm qua nhớ em đêm mơ trăng ngà dạt
vùng mây xám
Những mùa Xuân qua trời vắng Nhạn
Lệ vơi ngày, đọng lại thành đêm
giọt lệ ưu phiền
Em khóc tiếc thương cánh vàng vùi
gió
Em khóc tiếc thương thiên đường dưới
cỏ
Ôi ! giọt lệ đen ! Ôi ! giọt lệ đen
!
Như thấy giọt lệ đen chớp cánh trong
đêm
Như thấy giọt lệ đen lấp lánh trong
tim
Thì xin em cứ khóc cho vơi ưu phiền
Thì xin em cứ khóc cho tan bóng đêm
(Nhạc…)
(Trở lại từ đầu đến hết)
Thứ Bảy, 25 tháng 8, 2012
Ngày Xa Đà Nẵng
Tù Khúc : Ngày xa Đà Nẵng
T.Vấn & Bạn Hữu
Những tác phẩm tù khúc, dấu tích khốn khó của một thời nhiễu nhương mà những ai đã từng sống qua sẽ không thể nào quên cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay. Mai đây, thế hệ chúng tôi sẽ ra đi, nhưng những chứng tích này phải được bảo tốn để con cháu chúng ta có cơ hội đọc, nghe, cảm nỗi thống khổ của cha ông mà cố gắng hết sức mình ngăn ngừa mọi sự lập lại của lịch sử, nhất là lịch sử 50 năm sau cùng của thế kỷ 20.
Vũ Cao Hiến : Ngày xa Đà Nẵng
Ngày xa Đà Nẵng -Tranh : Trần Thanh Châu
Tất cả những bài tù khúc đều được ghi
lại theo trí nhớ, cả nhạc lẫn lời ( bởi tác giả, bởi người hát, thậm chí bởi
người nghe do yêu thích mà nhớ nằm lòng ) , lý do tại sao tưởng cũng không cần
giải thích. Do đó, sự khác biệt , cả về lời lẫn nhạc, ở những người hát khác
nhau là điều không thể tránh khỏi. Riêng trường hợp các sáng tác trong tù của
Vũ Cao Hiến , sự khác biệt lớn hơn ở những bài tù khúc của các tác giả khác. Lý
do : Vũ Cao Hiến đã mất tích trên đường vượt biên vào những năm cuối 80s. Anh
không còn sống để chính anh ghi lại những sáng tác của mình. Kết quả, chỉ riêng
bài “ Ngày xa Đà Nẵng “ mà chúng tôi giới thiệu kỳ này , lời ghi lại và lời
trong bài hát có nhiều chỗ khác nhau khá xa. Kể cả tên bài hát ( có tới 3 tên
khác nhau cho tù khúc này : Ngày xa Đà Nẵng, Nhớ Đà Nẵng, Đêm Di Tản –
Nhạc phổ kèm theo dưới đây ghi tên bài “ Đêm Di Tản “ do anh Trọng Minh ghi lại
theo bản thu âm với người hát là Đinh Quốc Trực ) ) .Và người hát Trần Gia Tỏan
cũng không còn có mặt trên cõi đời này nữa để kiểm chứng.Xin có phần chú thích này để quý độc giả tường lãm.
Nhóm Thực Hiện
Ngày xa Đà Nẵng – Nhạc &Lời : Vũ Cao Hiến. Trình bày :
Trần Gia Tỏan
( Nhạc
Audio )
Nhớ ngày tôi ra đi
Xa Đà Nẵng lòng não nề
Bao giờ biết ngày trở về
Ngọn cờ vàng gió vẫn tung bay
Từng nòng đạn pháo vẫn quanh đây
Đêm di tản nỗi nhớ vơi đầy
Chiến thuyền xuôi phương Nam
Xin từ giã từng đọan đường
Bao giọng nói lời hỏi chào
Giòng kỷ niệm quấn quýt bên nhau
Mùa biển động bão táp đêm đông
Hoa phượng về tắm nắng ven sông
Thương sao những đêm trăng
Sóng nước Mỹ Khê
Thương sao dáng chinh nhân
Phong sương ngày về
Một mình dừng chân nơi quán vắng
Tìm lại thời thanh xuân đã mất
Tiếc nuối tuổi hoa niên xưa
Theo thời gian chẳng trở lại
Em còn ước vọng cuộc đời
Vùng tuyệt vời trống vắng bao năm
Mà nửa đời vẫn kiếp vong thân
Thương phận người kiếp sống long đong
Chuyên Mục Tù Khúc
T.Vấn & Bạn Hữu thực hiện (2012)
Thứ Năm, 23 tháng 8, 2012
Chiến Mã Ca
Tù Khúc : Chiến Mã Ca
Những tác phẩm tù khúc, dấu tích khốn khó của một thời nhiễu nhương mà
những ai đã từng sống qua sẽ không thể nào quên cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay.
Mai đây, thế hệ chúng tôi sẽ ra đi, nhưng những chứng tích này phải được bảo
tốn để con cháu chúng ta có cơ hội đọc, nghe, cảm nỗi thống khổ của cha ông mà
cố gắng hết sức mình ngăn ngừa mọi sự
lập lại của lịch sử, nhất là lịch sử 50 năm sau cùng của thế kỷ 20.
Trần Lê Việt & Lê Trần : Chiến Mã Ca
![]() |
| Tranh: Trần Thanh Châu |
“ . . . Ngựa về gục khóc trường
giang lạnh
Gươm súng đưa chàng theo núi sông
( Khúc Minh )
Ngày tàn cuộc chiến, chàng kéo lê
cuộc sống tù đầy , mang kiếp những con ngựa già trơ xương vì đói, vì lạnh, vì
nhớ rừng xưa , mà ngày thoát cũi sổ lồng cứ xa ngút ngàn và mơ hồ như những câu
chuyện cổ tích :
Vàng phai trên thanh gươm,
Người mái tóc điểm sương
Ngựa tung vó trong đêm trường trên
quê hương sầu thương
Đường mây vỡ tan thang mộng trong cô
đơn còn mơ
Sa trường . . .
Trong ý nghĩa đó, CHIẾN MÃ
CA là chứng từ sống về một thời đại nhiễu nhương, là kinh cầu
hồn cho một thế hệ tuổi trẻ Việt Nam tội nghiệp , một thế hệ ” tha hương ở ngay
trái tim buồn quê hương ” ( Lê Xuân Nho ), một thế hệ ý thức rõ ràng rằng ”
thời gian qua đi, riêng tôi ngừng lại ” ( Vũ Cao Hiến ).
Vì đó là một thời bi tráng. . . “ (
T.Vấn )
Chiến Mã Ca – Nhạc: Trần Lê Việt . Lời : Lê Trần
Trình bày : Trần Gia Tỏan
( Nhạc
Audio )
Vàng phai trên thanh gươm
Người mái tóc điểm sương
Ngựa tung vó trong mưa buồn trên quê
hương sầu thương
Đường mây vỡ tan thang mộng trong cô
đơn còn mơ sa trường
Bóng xô nghiêng hòang hôn
Mài gươm trong cô đơn
Người nuốt những hờn căm
Ngựa nuôi móng non thay bờm trên quê
hương sầu thương
Đường xa dẫu xa muôn trùng trong đêm
nay ngựa phi lên đường
Bóng dõi bóng quê hương
Chiến mã tiến đến sát dòng sông
trong đêm khuya mênh mông
Sao chưa hừng đông
Chiến mã rất khát miếng nước trong
Trên quê hương tang thương
Ai qua Trường giang . . .
Thứ Sáu, 17 tháng 8, 2012
Hai hàng cây So Đũa
Tù
Khúc : Hai hàng cây So Đũa
Những
tác phẩm tù khúc, dấu tích khốn khó của một thời nhiễu nhương mà những ai đã
từng sống qua sẽ không thể nào quên cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay. Mai đây, thế
hệ chúng tôi sẽ ra đi, nhưng những chứng tích này phải được bảo tốn để con cháu
chúng ta có cơ hội đọc, nghe, cảm nỗi thống khổ của cha ông mà cố gắng hết sức mình ngăn ngừa mọi sự lập lại của
lịch sử, nhất là lịch sử 50 năm sau cùng của thế kỷ 20
0
Nguyên Huy & Trọng Minh: Hai hàng cây So
Đũa
Hai hàng cây so đũa – Tranh : Trần Thanh Châu
Về sự ra đời của bài tù khúc được công chúng biết đến nhiều nhất, anh
Trọng Minh đã cho biết như sau :
““Tôi nhớ lúc đó khoảng tháng 6 năm 1981, chúng tôi bị giam giữ tại trại
Gia Ray, thị xã Xuân Lộc, tỉnh Long Khánh, bí số của nó là Z.30A. Vào một buổi
trưa, chúng tôi được anh Nguyên Huy mời dự một cái party nho nhỏ. Vì hôm trước
đó thí anh đựơc chị cùng với hai đứa con lên thăm, có mang theo cho anh một ít
quà bánh. Vì anh đã quá xúc động nên đêm hôm trước đó anh có làm một bài thơ.
Anh có đọc cho mọi người nghe. Bài thơ thật cảm động và cũng nói lên một phần
nào tâm trạng của riêng tôi. Nên tôi yêu cầu anh chép cho tôi bài thơ đó. Thì
thật là may mắn tôi đã có đủ cảm xúc và hứng thú để hoàn thành cái bài nhạc
trong hai ngày sau đó, lấy tựa đề là Hai hàng cây So Đũa.
Nội dung bài nhạc đó, nói lên tâm trạng của người vợ đưa con lên thăm
chồng trong tù, để từ giã trước khi lên đường vượt biên. Trong nỗi hoang mang
không biết có đi trót lọt hay không, gặp nguy hiểm gì hay không, không biết có
còn gặp lại nhau hay không, đó là những tình cảm hoài nghi, quyến luyến giữa 2
vợ chồng. Điều đó làm tôi xúc động nên viết bài Hai Hàng Cây So Đũa này.” ( Trích RFA 04-29-2012 )
” . . . Nghe một ca sĩ thời danh hát Tù Khúc, cảm xúc thực sự của người
đã từng sống qua tù đày khó mà trọn vẹn. Ngược lại, cũng cùng bài hát ấy, người
hát là một người cựu tù ( chắc chắn không thể hát hay bằng ca sĩ chuyên nghiệp )
hay thân nhân của cựu tù, cảm xúc ở người nghe ( đã từng sống qua tù đày ) hẳn
sẽ trọn vẹn hơn. Thí dụ như bài tù khúc mà rất nhiều người biết đến : “ Hai
Hàng Cây So Đũa “ của hai anh Trọng Minh và Nguyên Huy . Có nhiều ca
sĩ hải ngọai hát bài này. Nhưng cá nhân chúng tôi lại cảm thấy xúc động hơn rất
nhiều khi nghe chị Minh Hòa ( một người vợ tù cải tạo ) hát với phần nhạc đệm ,
hòa âm không chuyên nghiệp lắm. Hãy tưởng tượng, người vợ tù dắt con đến trại
thăm chồng, thăm cha lần cuối trước khi vượt biên. Khi chia tay, nhìn bóng chồng
gầy gò khuất sau dẫy nhà thăm nuôi lòng đã quặn đau vì không biết đến bao giờ
cha con chồng vợ mới gặp lại, đã vậy, đứa con còn ngây thơ hỏi : mẹ ơi đến
bao giờ/lên thăm ba lần nữa/mắt em nhòa hơi mưa /. Tôi chủ quan nghĩ rằng,
phải là người vợ tù, đã từng sống qua cảnh tượng “ đầm đìa nước mắt “ ( chứ
chẳng phải chỉ “ nhòa hơi mưa “ ) ấy, mới diễn tả được trọn vẹn cảm xúc của lời
và nốt nhạc. . . ” ( T.Vấn)
Hai hàng cây So Đũa
Thơ : Nguyên Huy. Nhạc: Trọng Minh . Trình bày : Minh
Hòa
(
Nhạc Audio )
Hai hàng cây so đũa
Lặng đứng nhìn xa qua
Lên thăm anh lần cuối
Hàng cây cũng nhạt nhòa
Lên thăm anh lần cuối
Trong lòng em khóc thầm
Lên thăm anh lần cuối
Trong lòng em khóc thầm
Đưa con đi tìm sống
Trùng dương thật mênh mông
Bờ Tự Do vẫy gọi
Họp tan rồi có không?
Hợp tan rồi có không??
Đời anh rồi vắng không!
Đời em rồi vắng không!! Vắng không!!!
Ra đi bao hờn tủi
Em ngậm ngùi xót thương
Thương anh đợi mòn mỏi
Hờn căm ngút đoạn trường
Lên xe về, con hỏi
Mẹ ơi! đến bao giờ
Lên thăm ba lần nữa
Mắt em nhòa hơi mưa
(Nhạc…)
Đưa con đi tìm sống
Trùng dương thật mênh mông
Bờ Tự Do vẫy gọi
Họp tan rồi có không?
Hợp tan rồi có không??
Đời anh rồi vắng không!
Đời em rồi vắng không!! Vắng không!!!
Ra đi bao hờn tủi
Em ngậm ngùi xót thương
Thương anh đợi mòn mỏi
Hờn căm ngút đoạn trường
Lên xe về, con hỏi
Mẹ ơi! đến bao giờ
Lên thăm ba lần nữa
Mắt em nhòa hơi mưa
Mắt em nhòa hơi mưa
Thứ Ba, 14 tháng 8, 2012
Thứ Bảy, 28 tháng 7, 2012
Lữ Khách
Tù Khúc : Lữ Khách
T.Vấn & Bạn Hữu
Những tác phẩm tù khúc, dấu tích khốn khó của một thời nhiễu nhương mà những ai đã từng sống qua sẽ không thể nào quên cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay. Mai đây, thế hệ chúng tôi sẽ ra đi, nhưng những chứng tích này phải được bảo tốn để con cháu chúng ta có cơ hội đọc, nghe, cảm nỗi thống khổ của cha ông mà cố gắng hết sức mình ngăn ngừa mọi sự lập lại của lịch sử, nhất là lịch sử 50 năm sau cùng của thế kỷ 20.
Phạm
Thiên Tứ & Phạm Kim Khôi : Lữ Khách
Lữ
Khách – Tranh : Trần Thanh Châu
” . . . Trong số hàng trăm ca khúc được sáng tác trong
trại tù sau ngày 30/4/1975, nổi bật và được nhiều người biết đến, có lẽ là Lữ
Khách, Hai Hàng Cây So Đũa, Quê Hương Ba Vòng Ngục Tù, tháng Tư 29 ngày…
Nội dung của những bài hát này không chỉ nói đến sự mất tự do, kìm kẹp, mang âm
hưởng bi tráng, mà lời ca nghe ai oán, mong một ngày được giải thoát để chim về
được với trời xanh. . . ” ( Vũ Hòang RFA )
Chúng ta sẽ nghe chính tác giả – anh Phạm Thiên Tứ – nói về
bản nhạc của mình :
” . . . Tôi không thể tưởng tượng được những ngày cuối
cùng cuả tôi và đồng đội …đã từ giã Đà Lạt cuối tháng Ba năm 1975, đi vào bước
ngoặt oái oăm mà nhiều thanh niên đã lớn lên, trưởng thành và đầy ước vọng.
Trong những nỗi đau buồn ấy, những dày vò dằn vặt suy tư ấy,
đã dấy lên biết bao uất hận ở trong lòng tôi, qua vài nốt nhạc ngu ngơ, nghẹn
ngào đầy đắng cay chua xót!
Mãi đến năm 1980 khi Cộng Sản di chuyển các anh “tù cải tạo”
từ Bắc trở về miền Nam uất hận không riêng màu cờ sắc áo cuả các quân binh
chủng. May thay ấy là lúc tôi đã hân hạnh mừng rỡ gặp lại rất nhiều anh “tù cải
tạo” & các bạn: từ thượng cấp đến hạ cấp trong trại tù trở về miền
Nam (trại tù “cải tạo” Z 30A & B Gia Rai Xuân Lộc, Đồng Nai).
Chính lúc đó tôi đã gặp một “chinh-khách”… Đó là thi sĩ Phạm Kim Khôi. Đúng ra
anh ấy là “chinh khách” thật; vì anh ấy đã từ bỏ tuổi thanh xuân, để vào Trường
Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt. Ra trường đi bảo vệ quê hương, tổ quốc. Nhưng khốn thay
số phận cuả tôi và tất cả các anh lại hẩm hiu, không thuận thời.
Từ cảm xúc đó, tôi đã viết một bản nhạc không lời, lấy tưạ
đề là: “Chinh khách” . Nhưng tôi diễn tả chưa trọn ý với nỗi khắc khoải trong
lòng cuả người viết lời cho bản nhạc nầy. Vì thế thi sĩ Phạm Kim Khôi chỉ muốn
đặt tên bản nhạc là: LỮ KHÁCH mà thôi. . . ” ( Phạm Thiên Tứ )
Lữ
Khách – Nhạc: Phạm Thiên Tứ &Lời : Phạm K Khôi. Trình bày : Việt Long
( Nhạc Audio )
Mưa rơi vai phong trần
Mái tóc xanh phai dần
Nặng trĩu từng bước chân
Lỗi ước với sông hồ
Còn chăng là thương nhớ
đêm thức giấc trong mơ
Ai chia tay ai rồi
Có nói chi thêm lời
Thì cũng là thế thôi
Dĩ vãng vẫn khơi màu
Tàn canh còn ghi dấu
Thế nhân chưa nguôi hờn đâu
Đêm bạc đầu khó quên
Buồn thân thế phai tàn
Đâu mắt xanh trông đợi
Đâu tiếng cười đêm vui
Đã lạnh lùng cuốn trôi
Mưa thiên thu kinh cầu
Lữ khách nghiêng cơn sầu
Cười giữa trời đớn đau
Có tiếng hát quên đời
Lời ca thành sương khói
Đêm vắng lắng chơi vơi
Ta bên ta đêm trường
Cõi chết hay thiên đường
Đời vẫn còn nhiễu nhương
Có tiếng bước chân về
Đường qua lòng nhân thế
Hóa thân chưa xa bờ mê
T.Vấn & Bạn Hữu thực hiện (2012)
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)







